| Drugs,
medicijnen en verkeer |
|
| Alcohol- en drugs controles in Nederland
|
zie ook: Seminairs en trainingen CAD-inschrijvingen tabel 1996
Ga naar de drugs- en medicijnenlijst
 Presentatie van een
nieuw Drugs herkenningsprogramma
Inleiding
De afgelopen jaren wordt het gebruik van geneesmiddelen en
uitgaansdrug, naast alcohol, meer en meer genoemd als mogelijke risicofactoren voor de
verkeersveiligheid. Het druggebruik neemt toe, met name onder jongeren, en signalen van de
kant van de politie wijzen eveneens in de richting van een toename van het rijden onder
invloed van stoffen anders dan alcohol.
| Objectieve gegevens over de mate
van druggebruik in relatie tot verkeersveiligheid zijn echter (nog) nauwelijks voorhanden.
Gerechtelijke laboratoria beschikken over een beperkte hoeveelheid gegevens van een
selectieve groep verkeersdeelnemers. Internationale
kennis
Internationaal is er nauwelijks informatie beschikbaar over
de effectiviteit van medicijnen en drugs op de verkeersveiligheid. Objectieve cijfers zijn
moeilijk verkrijgbaar omdat de relatie tussen verkeersonveiligheid en druggebruik moeilijk
is aan te geven vanwege het ontbreken van helder epidemiologisch onderzoek.Het wordt
echter steeds meer duidelijk dat met name druggebruik geen randverschijnsel meer is in het
verkeer. Bij drugs is, zeker in combinatie met alcohol, sprake van onvoorspelbare
risico’s in het verkeer voor zowel de betrokkenen als voor de andere
verkeersdeelnemers. |
"Amfetamine" |
De politie in de diverse Europese landen
komt bij de nachtelijke verkeerscontroles vaak jonge bestuurders tegen, die soms een
verdwaasde indruk maken en geen alcohol hebben genuttigd. Veelal komen deze jongeren van
dance party’s en wordt vermoed dat zij "uitgaansdrugs", zoals XTC, cocaïne
of amfetamine hebben gebruikt of cannabis hebben gerookt.
Onderzoek in Europa
Internationaal onderzoek van het Instituut voor Humane
Psychofarmacologie van de Rijksuniversiteit van Maastricht heeft aangetoond dat 4% tot 12%
van de bestuurders die betrokken zijn bij een verkeersongeval onder invloed verkeren van
drugs.
"Cannabis-sative"
|
In België bleek uit
een onderzoek dat 15% van de automobilisten onder invloed van drugs verkeerde. In Engeland
bleek uit recentelijk onderzoek dat 18% van de verongelukte bestuurders onder invloed
verkeerde van drugs, waarvan 70% onder invloed van cannabis. Daarnaast verkeerde nog eens
6% onder invloed van medicijnen. Tenslotte bleek uit onderzoek in Frankrijk dat 1 op de 6
verkeersongevallen wordt veroorzaakt door het gebruik van cannabis.  Onderzoek
in Nederland
In Nederland heeft de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek
voor de Verkeersveiligheid de afgelopen twee jaren eveneens soortgelijk empirisch
onderzoek uitgevoerd. De resultaten hiervan geven een gelijksoortig beeld als in de
omringende landen. |
Voorlichting
Er is vrijwel geen voorlichting Alhoewel er de afgelopen 10
jaren veel wetenschappelijke informatie beschikbaar is gekomen over de consequenties van
het gebruik van verschillende drugsoorten in relatie tot de verkeersveiligheid, heeft
de voorlichting op dit terrein nauwelijks aandacht gekregen!
| Zowel in het onderwijs als bij de rijopleiding
is er onvoldoende aandacht voor de gevolgen van het gebruik van drugs en medicijnen. De onbekendheid om een mogelijke causaal verband tussen
verkeersongevallen en het gebruik van drugs vast te stellen, zijn hier zeker debet aan.
Toch zijn alle wetenschappers unaniem in hun oordeel. |
"let op de gele sticker op het potje""
|
Drugs en bepaalde
medicijnen kunnen niet samengaan met verkeersveiligheid. Voorlichting dient derhalve
prioriteit te krijgen!
"Slaap- en kalmeringsmiddelen"
|
Handhaving
Opsporingsmethode
Er is in Nederland nog geen goede opsporingsmethode voor de
politie ontwikkeld, mede vanwege het feit dat het testen op drugs gecompliceerd is en
derhalve tijdrovend en kostbaar.
Daarnaast beschikt de politie nog over onvoldoende kennis
om op basis van gedragsherkenning
bij een bestuurder te kunnen beoordelen of deze al dan niet
onder invloed verkeerd van een andere stof dan alcohol. |
Nieuwe
Ontwikkelingen
Trainen in het herkennen van drugs
In Amerika wordt door de politie sinds de jaren 70 gebruik
gemaakt van een omvangrijk trainingsprogramma, waarbij na het uitvoeren van 12
verschillende handelingen kan worden geconstateerd of een bestuurder onder invloed
verkeert van een andere stof dan alcohol.
De specialisten in staat om in 86% tot 91% van de gevallen
te bepalen of de bestuurder onder invloed verkeerd.
"Weed en Hash"
|
"Joint"
|
Politie-specialisten uit Schotland hebben op
basis van dit programma een professioneel trainingsprogramma geschreven voor de
verkeersspecialisten in de UK.
De eerste groep van 200 politieambtenaren heeft dit nieuwe
programma reeds gevolgd.
Ook in Duitsland, Noorwegen, Zweden, hebben experts een
soortgelijk drugsherkenningsprogramma ontwikkeld en zijn politieambtenaren opgeleid..
Bij verkeerssurveillance in deze landen zijn inmiddels vele
bestuurders aangehouden, die onder invloed van drugs een auto bestuurden.
ITC werkt nauw samen met deze specialisten en zal via het
Europese Netwerk deze kennis gaan verspreiden.
| Alcohol- en drugs controles in Nederland
De afgelopen jaren hebben de
regiokorpsen in Nederland met veel succes alcoholcontroles uitgevoerd. Controle op drugs
en ook medicijnen vindt echter niet of nauwelijks plaats.
De verkeerspolitiediensten van Rotterdam-Rijnmond en
Amsterdam-Amstelland hebben het plan opgevat om de eerste groep politiespecialisten te
trainen in het herkennen of een bestuurder onder invloed van drugs of medicijnen of een
combinatie met alcohol een voertuig heeft bestuurd.
"Drugs en medicijnen in het
verkeer, ook dat kun je niet maken!"
scriptie van: Ing. Robin van Bergen van der Grijp
Inleiding Onderzoeksvragen
Werkwijze Conclusies
Aanbevelingen
In januari 1999 ben ik als laatstejaars student aan de Nationale
Hogeschool voor Toerisme en Verkeer, faculteit verkeerskunde, begonnen met mijn
afstudeeropdracht bij het I.T.C. De opdracht hield in een overzicht te creëren dat het
veelomvattende thema drugs, medicijnen en verkeersveiligheid’ behandelt. In mei 1999
ben ik met deze scriptie afgestudeerd en ben nu als projectmedewerker werkzaam bij I.T.C.
Hieronder volgt een (deel van de) samenvatting van het rapport.
De Nederlandse politie heeft in haar beleid voor de komende jaren
een aantal prioriteiten vastgesteld. De onderwerpen die de nadruk krijgen zijn: het
bestrijden van georganiseerde criminaliteit (bijv. corruptie, afrekeningen, drugshandel),
het aanpakken van geweldsdelicten, het tegengaan van woninginbraken en diefstal, het
beschermen van de samenleving tegen delicten zoals bijvoorbeeld fraude en heling, het
verhogen van normbesef, het aanpakken van verkeersovertredingen en handhaving van de
verkeersveiligheid. Het handhaven van de verkeersveiligheid, ook wel
‘enforcement’ genoemd, is het centrale onderwerp van het rapport:
"Drugs en medicijnen in het verkeer, ook dat kun je niet maken!"
Het verkeersgedrag is een belangrijk aspect van verkeersveiligheid. De rol van drugs en
medicijnen op verkeersgedrag wordt in dit rapport uitvoerig behandeld.
Onderzoeksvragen
Het rapport geeft antwoord op twee onderzoeksvragen:
- Welke genees- en genotmiddelen hebben op welke wijze invloed op de
mogelijkheid om een voertuig te besturen in het verkeer?
- Op welke wijze kan de politie bestuurders herkennen die deze
middelen gebruiken (of gebruikt hebben) en deelnemen aan het verkeer?
Werkwijze
In de schaarse literatuur omtrent het onderwerp ‘drugs en
medicijnen in relatie tot verkeer’ is gezocht naar belangrijke informatie die
meegenomen kon worden in dit rapport. Door middel van gesprekken met deskundigen op het
gebied van drugs, politie en wetgeving en de medische wereld is de informatie uit de
literatuur aangevuld tot een overzicht wat de volgende thema’s behandelt: de ernst
van het probleem van drugs en medicijnen in het verkeer, de werking van lichaamsvreemde
stoffen op het lichaam, de stoffen en hun effecten op rijgedrag, de wetgeving op dit
gebied, de herkenning van drugs bij gebruikers en de detectiemiddelen voor drugs.
Conclusies
Het antwoord op de onderzoeksvraag: ‘welke genees- en
genotmiddelen hebben op welke wijze invloed op de mogelijkheid om een voertuig te besturen
in het verkeer?’ Is per middel verschillend. De meest eenvoudige manier om antwoord
te krijgen op de vraag of het gebruik van een bepaalde stof de rijvaardigheid kan
beïnvloeden is door gebruik te maken van de tabel in paragraaf 4.4. In deze tabel staan
de in dit verslag behandelde middelen met hun werking en een advies over deelname aan het
verkeer genoemd.
Het antwoord op de vraag: "Op welke wijze kan de politie
bestuurders herkennen die deze middelen gebruiken (of gebruikt hebben) en deelnemen aan
het verkeer?" luidt: op dit moment is de Nederlandse politie in het algemeen nog
nauwelijks in staat om gebruikers van drugs- of medicijnen in het verkeer te herkennen.
Slechts een aantal politiemensen in Nederland heeft door jarenlang betrokken te zijn
geweest met gebruikers van drugs en medicijnen ervaring opgebouwd in het herkennen van
bepaald gebruik.
Er blijft voor dit moment slechts een manier over om personen te
controleren op gebruik en dat is na het volgen van een cursus vergelijkbaar met de
politiecursussen die in Amerika en Duitsland worden gebruikt. Deze cursussen leren de
agent het herkennen van tekens en symptomen van gebruik. Na het volgen van een dergelijke
cursus zou het minder moeilijk moeten zijn om druggebruik aan te tonen.
- Het is juridisch nog niet mogelijk om willekeurige bestuurders te
controleren op aanwezigheid in het lichaam van drugs of medicijnen. Daarnaast zijn er nog
geen goedgekeurde en betrouwbare detectiemiddelen op de markt om überhaupt personen te
controleren op het gebruik van deze middelen.
- Nog niet alle facetten van het probleem van drugs en medicijnen in
het verkeer zijn belicht. Vervolgonderzoeken op het gebied van risico-effecten en effecten
op de verkeersveiligheid worden ten zeerste aanbeveelt. De hoogste prioriteit dient
gegeven te worden aan onderzoek naar de effecten van de meest gebruikte stoffen XTC en
amfetamine. Vanuit de kennis van de effecten van middelen zoals marihuana, XTC, amfetamine
en paddo’s zou een totaal verbod op gebruik ervan in het verkeer zeer wenselijk zijn.
Verder wetenschappelijk onderzoek om dit standpunt te onderbouwen is hierbij noodzakelijk.
Aanbevelingen
Er is op korte termijn behoefte aan:
- een betrouwbaar detectiemiddel, waarmee rijgevaarlijke middelen,
anders dan alcohol kunnen worden aangetoond.
- een drugsherkenningsprogramma voor de Nederlandse politie, waarmee
de politieagenten op straat bewust kunnen worden gemaakt van de zichtbare effecten van het
gebruik van middelen. Het aantal aangehouden bestuurders onder invloed van (potentieel)
rijgevaarlijke middelen zal hierdoor kunnen toenemen, wat ten goede komt aan de
verkeersveiligheid.
- een landelijke preventie- en voorlichtingscampagne voor zowel de
politie als de burger, om deze het gevaar van het gebruik van potentieel rijgevaarlijke
middelen in het verkeer te doen beseffen.
Het is zeer wenselijk om:
- op korte termijn te gaan nadenken over mogelijke aanpassing van de
wet, met name de aanwezigheid van bepaalde stoffen in het menselijk lichaam. Zolang het
niet strafbaar is om een bepaalde hoeveelheid lichaamsvreemde stof zoals drugs of
medicijnen in het lichaam te hebben bij deelname aan het verkeer, kan de politie
nauwelijks strafzaken beginnen.
- na te denken over de mogelijkheid om juridisch gezien meer vrijheid
te geven in het aantonen van hoeveelheden lichaamsvreemde stoffen in het lichaam.
Totnogtoe blijken bepaalde onderzoeksmethoden ontoelaatbaar vanwege aantasting van de
integriteit van het lichaam.
De Ministeries van Verkeer en Waterstaat en Justitie hebben
inmiddels een versie van het rapport ontvangen en is zich aan het bereiden over de
mogelijkheid om de wegenverkeerswet op dit gebied aan te passen.
Ing. Robin van Bergen van der Grijp
September 1999
|
|
